του Ευθύμη Κουτσούκη (Mr EX)
Tους λένε Savatage και δεν είναι καθόλου απλό ό,τι έχουν καταφέρει. Ανέγειραν ένα… μεταλλικό μουσικό κάστρο τόσο σταθερό κι επιβλητικό, που επηρέασε ποικιλοτρόπως γενεές μουσικών. Καινοτόμοι, τολμηροί, τους απέδωσαν και τον χαρακτηρισμό “rock opera”. Εξελικτικοί σε κάθε τους album, με καθαρά δική τους ηχητική ταυτότητα. Τιμώντας πάντα το «σκληρό» ήχο, όπως του αξίζει, ενώ παράλληλα με τις γλυκά ταξιδιάρικες (power) μελωδίες τους, τις ορχηστρικές συνθέσεις τους με πιάνο, κι όχι μόνο, σε συνδυασμό με τα progressive στοιχεία στη μουσική τους, καθιερώθηκαν στην ελίτ του heavy metal, στη συνείδηση των οπαδών του, παγκοσμίως.
Τον λένε Ζachary “Zak” Stevens, είναι ο τραγουδιστής και frontman των Savatage και με τη σειρά του στην εν λόγω συνέντευξη, με αφορμή την προγραμματισμένη συναυλία τους στις 28 Ιουνίου, στο Terra Republic, στα πλαίσια του ιστορικού Rockwave Festival, τα είπε… ζάχαρη.
Ήταν 2001, όταν τους είχα πρωτοδεί στο τότε Rockwave Fest, με headliners τους Judas Priest, επί εποχής Tim “Ripper” Owens -έξοχη, ακριβής απόδοση της κυκλοφορίας τους “1998 Live Meltdown“-, Megadeth κ.ά. Αυτό που μου είχε κάνει τότε εντύπωση είναι ότι, αφού μας χάρισαν ένα εξαιρετικό live, κατέβηκαν από τη σκηνή, πήραν μερικές μπύρες κι έγιναν ένα με τον κόσμο για τη συνέχεια του φεστιβάλ…
Είναι 2025 και η συναυλιακή τους επιστροφή αναμένεται αντάξια του τεράστιου ονόματός τους. Amigos, get out to the streets, a rock opera is coming, prepare for a gutter ballet, feel the power of the night, the hall of the mountain king is ready, gaze at the edge of thorns, listen to the sirens, watch the poets and madmen and fight for the rock… BELIEVE it, Savatage are back!
Αυτά τα ολίγα ΕΞ εμού, ΕΧjoy Zak & stay EXcellent! \m/ \m/
Καταρχάς, προσμένεις κάτι ιδιαίτερο από την επερχόμενη συναυλία σας στην Ελλάδα, στο Rockwave Festival; Υπάρχει κάτι εξαίσιο που προσδοκείς;
Ναι, είναι πολύ ιδιαίτερο. Η Ελλάδα είναι μοναδική για μένα, γιατί η Αθήνα είναι το πρώτο μέρος που ταξίδεψα, έξω από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Το πρώτο μέρος που πάτησα το πόδι μου εκτός της Αμερικής. Ήταν στις αρχές της δεκαετίας του ’80, όταν ήμουν στη δευτέρα λυκείου, το 1983. Είχαμε ένα πρόγραμμα ανταλλαγής μαθητών μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ευρώπης. Ήμουν μέλος σε ένα από αυτά τα προγράμματα. Έτσι, γνώρισα την Ελλάδα, πήγα σε ένα μικρό νησί. Νομίζω λεγόταν Σαλαμίνα. Ήταν η πρώτη φορά που ταξίδευα οπουδήποτε στον κόσμο. Γι’ αυτό και έχω μια ξεχωριστή θέση στην καρδιά μου για την Ελλάδα. Η γυναίκα μου είναι επίσης Ελληνίδα. Θα… επιστρέψει στην Ελλάδα για πρώτη φορά στη ζωή της. Ο πατέρας της ήταν 100% Έλληνας, Γιώργος Αλάνιος ήταν το όνομά του. Απεβίωσε. Δεν πρόλαβα ποτέ να τον γνωρίσω, δυστυχώς έφυγε από τη ζωή το 2012. Συνεπώς, αυτή η εμπειρία θα είναι μοναδική. Η Ελλάδα παίζει πολύ μεγάλο ρόλο στη ζωή μου. Έχει περάσει καιρός από την τελευταία φορά που εμφανίστηκα στη χώρα σας. Νομίζω πως η τελευταία συναυλία μου ήταν με τους Circle II Circle. Πολλά χρόνια, αλλά δεν με αφήνει ποτέ αυτό το συναίσθημα. Ναι, η Ελλάδα δεν με αφήνει ποτέ, ειδικά λόγω της γυναίκας μου, της οικογένειάς της και της εγγύτητας με τον πολιτισμό.
Tί σημαίνουν οι Savatage για σένα; Ένα από τα πιο ιστορικά διεθνώς συγκροτήματα της metal και της ευρύτερης rock σκηνής. Ένα μουσικό… τρένο, του οποίου η διαδρομή ξεκίνησε το 1979, με 11 albums – σταθμούς.
Λοιπόν, είναι μια συγκλονιστική ιστορία, επειδή στη ζωή μου ξεκίνησα ως οπαδός του συγκροτήματος. Όταν τους ανακάλυψα ήταν γύρω στο 1983-84. Περίπου την ίδια περίοδο που ήρθα στην Ελλάδα. Tα “Dungeons” και “Sirens” ήταν τα πρώτα τραγούδια που άκουσα στα μέσα της δεκαετίας του ’80. Λίγο αργότερα, το “Power of the Night”. Μετά ήρθε το “Fight for the Rock”, και η πορεία συνεχίστηκε. Έτσι, πρώτα απ’ όλα, είμαι οπαδός. Ακόμα και σήμερα αντιμετωπίζω τους Savatage ως εξαιρετική μουσική, και αυτό είναι που με τράβηξε εξαρχής. Ήταν τόσο διαφορετικοί και υπήρχε τόσο εκπληκτικό ταλέντο, ειδικά από τους Jon και Criss Oliva. To να μπορείς να κάνεις κάτι τέτοιο, ιδιαίτερα με την κιθαριστική δουλειά του Chris, ήταν κάτι που με ενδιέφερε πάρα πολύ. Ένας μουσικός κάπου ανάμεσα στον Eddie Van Halen και τον Randy Rhoads. Φυσικά, ο Jon μου θύμιζε τους Beatles. Όταν γνώρισα τον Jon, αποδείχθηκε πραγματικά πως ήταν οπαδός τους και ειδικότερα του John Lennon. Όσον αφορά εμένα, ακόμα δεν μπορώ να ξεπεράσω το γεγονός ότι είμαι απλά ένας οπαδός των Savatage. Θέλω να πω, αισθάνομαι πολύ ταπεινός, ένας άνθρωπος που ακολουθούσε τη μουσική τους. Ήταν περίεργο, επειδή τραγουδούσα τα κομμάτια των Savatage από μικρός. Ξεκίνησα ως ντράμερ από εννέα χρονών. Έτσι, άρχισα να ενδιαφέρομαι πως θα ήταν να είμαι τραγουδιστής. Πάντα τραγουδούσα, αλλά ήταν περισσότερο σαν να τραγουδούσα πίσω από τα τύμπανα. Έλεγα: «Θα φανταστώ για λίγο ότι τραγουδάω μπροστά σε ένα κοινό, ότι τραγουδώ για τους Savatage». Μερικές φορές σκεφτόμουν: «Δεν ήταν και τόσο κακό αυτό». Ήταν κάτι σαν φαντασίωση. Είμαι ζωντανή απόδειξη ότι τα όνειρα μπορούν να πραγματοποιηθούν. Πήγα σε μια συναυλία τους, έπειτα στα παρασκήνια και μίλησα για πρώτη φορά με τα παιδιά από το συγκρότημα. Κάπως έτσι άρχισαν οι δρόμοι μας να διασταυρώνονται. Ήμουν απλά ενθουσιασμένος κι έλεγα: «Δεν μπορώ να πιστέψω ότι γνώρισα αυτά τα παιδιά». Στη γυναίκα του Criss, στην Dawn άρεσε πολύ το ντέμο μου. Αυτή είπε: «Πρέπει να πάρετε αυτόν». Εκείνος απάντησε: «Πρέπει να κοιτάξουμε κι άλλους, αλλά τουλάχιστον αυτός δεν προσπαθεί να ακούγεται σαν τον Jon». Ήμουν τυχερός. Να φαντάζεσαι τον εαυτό σου εκεί που θες να βρεθείς. Με μικρά βήματα. Ακολουθείς το μονοπάτι. Μερικές φορές φαίνεται σχεδόν προκαθορισμένο. Είμαι πραγματικά τόσο χαρούμενος που περιοδεύουμε ξανά, θα το κάναμε το 2015, αλλά χάσαμε τον Paul O’Neill. Εκείνος ήταν το αφεντικό όλων. Η αίσθησή μας ήταν: «Ωχ, τώρα τι κάνουμε;». Έτσι, χρειάστηκε πολύς καιρός, δέκα χρόνια, αλλά το 2025 τα καταφέραμε.
Είμαι ενθουσιασμένος που μπορούμε να βγούμε έξω ξανά και να παίξουμε ζωντανά, γιατί αυτό είναι το πιο σημαντικό. Να βγει αυτή η μουσική προς τα έξω, να συνεχίσουμε την κληρονομιά των Savatage και όλων των μελών. Ανυπομονούμε να επιστρέψει και ο Jon. Έχει χτυπήσει στην πλάτη και οι γιατροί πρέπει να δώσουν το πράσινο φως. Το όνειρό μου τώρα είναι να επιστρέψει ο Jon στο… δρόμο. Είναι πάντα μαζί μας, στις πρόβες, ακούει προσεκτικά, έχει πολύ μεγάλη συμμετοχή ακόμα και στη λίστα των τραγουδιών. Όταν χάσαμε τον Criss, κάτι απίστευτα λυπηρό σε πολλά επίπεδα, ανέβηκε ξανά στη σκηνή ο Jon και παίζαμε μαζί, είχαμε τις δύο φωνές ζωντανά, είχα τον Jon δίπλα μου, ένιωθα τόσο άνετα. Ήταν σχεδόν σαν προσωπική μου ασφάλεια. Είναι σαν μια μεγάλη αρκούδα, τον αποκαλώ «η αρκούδα της ασφάλειάς μου». Δεν είναι μόνο ο μέντοράς μου, είναι αυτός που με έβαλε στο χώρο της μουσικής, γι’ αυτό θα του είμαι πάντα ευγνώμων. Ως καλλιτέχνης, η ενέργεια που δίνει είναι μοναδική.
Με βάση το γεγονός ότι έχεις ασχοληθεί και με τη ψυχολογία, ποια θα ήθελες να είναι η ψυχολογική επίδραση της μουσικής σου/σας στους ανθρώπους;
Θέλω να νιώθουν την ενέργεια και το συναίσθημα, γιατί για μένα το τραγούδι είναι ο καλύτερος τρόπος να εκφράσω αυτό που αισθάνομαι. Ευτυχώς μπορώ να χρησιμοποιώ τη φωνή μου. Ψυχολογικά θέλω το τραγούδι να είναι μέσο συναισθηματικής έκφρασης. Οι Savatage είναι ιδανικοί γι’ αυτή τη σύνδεση, και η δουλειά μου είναι δύσκολη, αλλά γι’ αυτό αξίζει. Ελπίζω ο κόσμος να το νιώθει αυτό.
Ποιο συναίσθημα σε κατακλύζει πλέον, μετά από τόσα χρόνια επί σκηνής; Τι σε κάνει να διψάς ακόμα για live εμφανίσεις;
Είναι εκπληκτικό. Νιώθω το ίδιο συναίσθημα κάθε φορά, όπως στην αρχή. Λατρεύω να αισθάνομαι την ανταπόκριση και τις δονήσεις από τον κόσμο. Για μένα, είναι εξίσου σημαντικό αυτό που δίνω και αυτό που λαμβάνω. Είναι επικοινωνία, μια σύνδεση μυαλών και ψυχών.
Ενότητα αγαπημένων πραγμάτων. Ξεχωρίζεις κάποιους στίχους; Κάποια αγαπημένη φιλοσοφική ρήση που σημαίνει πολλά για σένα; Επίσης, ένα βιβλίο, μία ταινία, κάτι που σε ενθουσιάζει.
Τελευταία έχω στο μυαλό μου ένα τραγούδι της Pat Benatar, το “Promises in the Dark”. Το μάθαινα στα τύμπανα και είναι πολύ βαθύτερο απ’ ό,τι νόμιζα.
«Η επιμονή ξεπερνά την αντίσταση» (persistence overcomes resistance). Αν συνεχίσεις, θα συναντήσεις αντίσταση. Θα φτάσεις σε μια πόρτα – είναι ανοιχτή – και όταν φτάσεις, μπαμ, κλείνει. Απογοητεύεσαι. Όμως πρέπει να συνεχίσεις. Αν είσαι επίμονος, πολλές φορές θα ξεπεράσεις κάθε αντίσταση. Αυτό είναι σημαντικό για μένα.
Διάβασα πριν από μερικά χρόνια το “Lust for Life” για τον Βίνσεντ βαν Γκογκ, τον Ολλανδό ζωγράφο. Η ζωή του είναι απίστευτη ιστορία, ειδικά αν σκεφτείς ότι πέθανε λίγο πριν εισέλθουμε στον 20ό αιώνα. Ήταν πολύ δύσκολη η ζωή τότε. Το βιβλίο γράφτηκε το 1939 από τον Stone Irving. H βιογραφία του έγινε ακολούθως και ταινία. Επιπλέον, ακόμη μία αγαπημένη μου ταινία, που λίγοι γνωρίζουν, είναι το “Glass Castle” με τον Woody Harrelson. Είναι η ιστορία μιας γυναίκας που μεγάλωσε σε απόλυτη φτώχεια κι έγινε συγγραφέας μπεστ-σέλερ. Η οικογένειά της ήταν νομαδική· όταν πήγαινε σχολείο έπρεπε να τρώει από κάδους σκουπιδιών, γιατί ο πατέρας της ήταν αλκοολικός. Όμως ήταν ιδιοφυΐα.
Είσαι αισιόδοξος για τη φύση του ανθρώπου και την εξέλιξή του; Πώς οραματίζεσαι τον πλανήτη μας στο μέλλον;
Ναι. Νομίζω ότι οι άνθρωποι γεννιούνται καλόκαρδοι· τα κακά είναι αποτέλεσμα περιβάλλοντος και εκμάθησης. Γεννιόμαστε με αγνή ψυχή, και μετά το περιβάλλον μπορεί να μας οδηγήσει σε κακές πράξεις. Ίσως σε αυτή τη ζωή γίνουμε πολυπλανητικοί· η Γη μπορεί να μην είναι ο τελικός σταθμός, γιατί ο Έλον Μασκ μπορεί να μας πάει μέχρι τον Άρη. Οπότε, αν τα πράγματα στραβώσουν εδώ, μπορούμε να πάμε εκεί.
Τί άλλο έχουμε να περιμένουμε από τους Savatage ή από εσένα προσωπικά;
Ο John μιλάει για ένα δίσκο· ίσως να βγει διπλό CD, ίσως και να είναι ο τελευταίος δίσκος. Έχω πολύ υλικό στον υπολογιστή μου, αλλά ανανεώνεται συνεχώς. Νομίζω σύντομα θα ακούσουμε νέα μουσική· θα ήταν ωραίο να κυκλοφορήσει στις αρχές του επόμενου χρόνου και να παίξουμε πάλι σε φεστιβάλ το καλοκαίρι.
Σε τι πιστεύεις περισσότερο;
Πιστεύω στο ανθρώπινο πνεύμα. Όταν είσαι καθαρός και λογικός, μπορείς να πετύχεις ό,τι θέλεις. Οι πειρασμοί (ναρκωτικά, αλκοόλ κ.λπ.) μας βγάζουν από το δρόμο· αν τα ξεπεράσεις, η θέληση είναι η πιο ισχυρή δύναμη.
Ποιο είναι το μεγαλύτερό σου επίτευγμα, κάτι που σε κάνει περήφανο;
Το μεγαλύτερο επίτευγμα που θα αφήσω πίσω είναι η μουσική μου. Έχω πολλές μπάντες σε δισκογραφικές παγκοσμίως· κάποιος μπορεί να πει «ας ακούσουμε όλη τη δισκογραφία του Zach Stevens» και να βρει ώρες μουσικής από Savatage, Circle ΙΙ Circle, Machines of Grace, Archon Angel.
Τι είναι εξαιρετικό για σένα;
Η ζωή· το να ζεις, να στέκεσαι πάνω από το έδαφος, να βλέπεις ανατολή και δύση, και να αγαπάς ανθρώπους – οικογένεια, γονείς, γυναίκα, παιδιά. Έχω δύο κόρες, 27 και 22· το να τις βλέπω να μεγαλώνουν είναι εξαιρετικό.
Ποιο τραγούδι θα επέλεγες να σταλεί στο απέραντο σύμπαν;
Θα έλεγα το “Chance” των Savatage.
Ποιος είναι ο χειρότερος εφιάλτης σου και αντίστροφα το μεγαλύτερο όνειρό σου;
Το μεγαλύτερο όνειρό μου το ζω ήδη – παίζω στους Savatage, τραγουδάω ζωντανά. Ένας πρόσφατος εφιάλτης μου ήταν δύο γατάκια, λευκά και αφράτα, που ξαφνικά μεγάλωσαν, έβγαλαν διπλά νύχια και διπλά δόντια και μου επιτέθηκαν στον ύπνο μου!
Η πιο όμορφη εμπειρία που βίωσες μέσα από το συναρπαστικό μουσικό σου ταξίδι μέχρι στιγμής και το μήνυμά σου στους Έλληνες, καθώς και σ’ όλο τον κόσμο.
Η μουσική είναι ο μόνος τρόπος επικοινωνίας που μπορεί να εκφράσει τόσο βαθιά συναισθήματα. Είναι μαγικός δίαυλος μεταξύ καλλιτέχνη και ακροατή.
Ναι, με γύρισες πίσω στις αναμνήσεις μου, κάνοντάς με να συνειδητοποιήσω ότι υπάρχει μόνο ένας τρόπος να υπάρξει η μαγεία αυτής της επικοινωνίας, μεταξύ του καλλιτέχνη και του ακροατή, και αυτός είναι μέσω της μουσικής, επειδή φτάνει πολύ βαθύτερα από μια συνομιλία. Υπάρχουν πολλά στοιχεία· έχεις τα όργανα, την ενορχήστρωση, το τραγούδι, όλα αυτά μαζί για να συνθέσουν αυτό που γνωρίζουμε ως τραγούδι. Τη συγκίνηση που πηγάζει από τη μουσική δεν μπορείς να την έχεις με κανέναν άλλο τρόπο.
Είναι υπέροχο και ευλογία να μπορείς να παίζεις σε δύο μπάντες. Αφενός, οι TSO (Trans-Siberian Orchestra) είναι πάρα πολύ μεγάλοι στην Αμερική, κάτι που είναι υπέροχο για εμάς, επειδή μπορούμε και παίζουμε σε αρένες, εστιάζοντας στα χριστουγεννιάτικα κομμάτια για δύο μήνες στο τέλος της χρονιάς, την εορταστική περίοδο στις Ηνωμένες Πολιτείες. Αλλά στο εξωτερικό, σε άλλες αγορές, οι TSO δεν είναι τόσο δημοφιλείς.
Αφετέρου οι Savatage, το συγκρότημα που ξεκίνησε τα πάντα. Μπορούμε να πάμε στην Ευρώπη, στη Νότια Αμερική, στην Κεντρική Αμερική και σε πολλά ακόμα μέρη ανά τον κόσμο, όπου είμαστε πολύ γνωστοί. Ακόμα και στη Μέση Ανατολή, όπου η μουσική δεν είναι ελεύθερη…
Χρειάζονται δύο μπάντες και νομίζω ότι αυτό είναι μοναδικό. Αυτό πραγματικά δείχνει τη δύναμη της μουσικής με έναν περίεργο τρόπο, ότι απαιτούνται δύο μπάντες για να γυρίσεις τον κόσμο. Είναι τόσο παράξενο που οι Savatage ξεκίνησαν τους TSO σχεδόν κατά λάθος. Από ένα χριστουγεννιάτικο τραγούδι στο άλμπουμ Dead Winter Dead. Τώρα κατέληξε να είναι το χριστουγεννιάτικο τραγούδι με τις περισσότερες μεταδόσεις στο ραδιόφωνο, όλων των εποχών. Σκέψου ότι το υπόλοιπο του δίσκου αφορούσε τη διάλυση της πρώην Γιουγκοσλαβίας, τον πόλεμο των Βαλκανίων.
Αυτό είναι λοιπόν ένα παράδειγμα που θα ήθελα να μοιραστώ για την ομορφιά της μουσικής και το πως έχει τόσο απρόβλεπτους και υπέροχους τρόπους, να φέρνει ισορροπία στα πράγματα.
Επίσης, όσον αφορά στην εμπειρία μας στο Wacken festival, είδαμε για πρώτη φορά τους TSO να χρησιμοποιούν και τις δύο κύριες σκηνές, με τους TSO στη μία σκηνή και τους Savatage στην άλλη. Εγώ ουσιαστικά έτρεχα στα παρασκήνια ανάμεσα στις δύο σκηνές, μερικές εκατοντάδες μέτρα. Έτρεχα και τραγουδούσα ένα κομμάτι των TSO και μετά γινόταν κάτι σαν ντουέτο, ερμηνεύοντας κομμάτι των Savatage.
Ήταν πρωτόγνωρο, διότι ήταν η πρώτη φορά στην ιστορία του Wacken που συνέβη κάτι τέτοιο, μετά από 26 χρόνια.
Δε θα πετύχεις ποτέ σπουδαιότερα πράγματα, αν δεν ξεπεράσεις τα όρια της κανονικότητας.
Στο live μας θα βιώσετε αυτό το πνεύμα. Θα είναι μια μεγάλη εκπεμπόμενη ενέργεια, θα δείτε απλώς αυτή την έκρηξη επιθυμίας να βγαίνει, επειδή τώρα είμαστε καλύτεροι από ποτέ, γιατί όλοι νοιάζονται περισσότερο. Ως νεότεροι ήμαστε λίγο πιο ανέμελοι, τώρα πλέον εκτιμάμε τα πάντα περισσότερο.
Είμαστε ευγνώμονες για όλο αυτό. Όπως αναφέρει εκείνο το τραγούδι από τους Cinderella, “you don’t know what you got till it’s gone”.
Πραγματικά ανυπομονώ μέχρι να έρθουμε στην Ελλάδα, προκειμένου να μοιραστούμε αυτή την αίσθηση, εκτιμούμε πάρα πολύ τους Έλληνες υποστηρικτές και θαυμαστές μας, που ακολούθησαν το συγκρότημα για τόσο καιρό. Δεν μπορούμε να σας ευχαριστήσουμε αρκετά. Έρχεται πολλή αγάπη από τους Savatage στην Ελλάδα. Και πολλή αγάπη εκ μέρους μου προς την Ελλάδα για προφανείς λόγους, τους οποίους σου εξήγησα νωρίτερα.
Αυτή θεωρώ πως είναι η απάντηση στην τελευταία ερώτησή σου.
Είσαι ένας από τους πιο ευχάριστους και χαρούμενους ανθρώπους που έχω γνωρίσει. Ένας αυθεντικός καλλιτέχνης. Κι αυτό είναι εμφανές. Ευχαριστώ για τη συνέντευξη.
Ευχαριστώ πάρα πολύ, φίλε. Υπέροχη συνέντευξη. Οι ερωτήσεις σου ήταν φοβερές. Δεν είχαν κάτι συνηθισμένο και είναι τόσο υπέροχο που σε γνώρισα. Είσαι καταπληκτικός τύπος. Αυτό είναι το νόημα όλων, να γνωρίζεις υπέροχους ανθρώπους.
