Πειραματικό Γυμνασίου Χαλανδρίου
«Τα ψεύτικα τα λόγια, τα μεγάλα μου τα ‘πες με το πρώτο σου το γάλα
Μα τώρα που η φωτιά φουντώνει πάλι, εσύ κοιτάς τ’ αρχαία σου τα κάλλη
και στις αρένες του κόσμου, μάνα μου Ελλάς, το ίδιο ψέμα πάντα κουβαλάς»
1. Εισαγωγή
Το τραγούδι αυτό (Μάνα μου Ελλάς) σε στίχους του Νίκου Γκάτσου και μουσική του Σταύρου Ξαρχάκου, πρωτοεμφανίστηκε στην ταινία Ρεμπέτικο (1982, Κώστας Φέρρης). Έχει βαθύτατη απήχηση γιατί αντιπαραθέτει κάτι πολύ οικείο σε όλους μας, την Ελληνική εθνική μυθοπλασία του ένδοξου παρελθόντος με την απογοήτευση του παρόντος.
Στην περίπτωση των πειραματικών σχολείων έχουμε κάτι παρόμοιο αλλά με μια προβολή στο παρόν και κυρίως στο μέλλον. Η ελληνική πολιτεία σε κεντρικό επίπεδο αλλά και πολλές φορές και οι κατά τόπους Δήμοι (στους οποίους δεν λείπουν οι μικροπολιτικές σκοπιμότητες ή μια πολιτική οπισθοδρόμηση και ενίοτε πολιτική παραχάραξη) προωθεί τα τελευταία χρόνια με ένταση τα πειραματικά σχολεία (και τα πρότυπα και εσχάτως τα Ωνάσεια) ως μια φαντασιακή φυγή σε μια δημόσια παιδεία υψηλού επιπέδου που έρχεται σε πλήρη αντίθεση με την πραγματική εικόνα, την εικόνα ενός δημόσιου σχολείου απαξιωμένου, διασπασμένου σε πολλά και διαφορετικά επίπεδα που προκαλεί όχι μόνο απογοήτευση για την αποτυχία της πολιτείας να διασφαλίσει τα βασικά αλλά και οργή για την επιχειρούμενη πολιτική διαστρέβλωση.
2. Ιστορική αναδρομή και σκοπός
Ο θεσμός των πειραματικών σχολείων μετρά περίπου εκατό χρόνια ζωής, θεσπίστηκε με τον ν. 4376/1929. Στα σχολεία αυτά εφαρμόζονται (ή θα πρέπει να εφαρμόζονται γιατί όπως θα δούμε παρακάτω η πραγματικότητα είναι διαφορετική) πιλοτικά καινοτόμες μέθοδοι εκπαίδευσης, με σκοπό την ανατροφοδότηση από το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής, την άντληση συμπερασμάτων και την εν συνεχεία διάχυσή των παιδαγωγικών μεθόδων στο σύνολο της εκπαίδευσης.
Είναι πράγματι ένας ευγενής σκοπός που εξυπηρετεί την προαγωγή της επιστήμης. Γιατί τότε όμως αντιδρούν τόσοι πολλοί; Είναι αυτοί οι άνθρωποι εγωιστές, άνθρωποι που δεν θέλουν να χάσουν τη βολή τους και να φοιτήσουν τα παιδιά τους σε άλλο σχολείο από αυτό της άμεσης γειτονιάς τους; Μήπως ο διάβολος (και εν προκειμένω τα ψεύτικα τα λόγια τα μεγάλα) κρύβεται στις λεπτομέρειες και στην εφαρμογή αυτού του ευγενούς σκοπού στην πράξη;
3. Οι ίσες ευκαιρίες στην εκπαίδευση είναι ο κανόνας
Το Σύνταγμα (αρ. 4 και 16) προβλέπει την αρχή της ισότητας στην εκπαίδευση. Οι μαθητές έχουν πρόσβαση σε ίσης ποιότητας εκπαίδευση από όμοιες σχολικές μονάδες που έχουν όμοιο αναλυτικό και ωρολόγιο πρόγραμμα σπουδών. Οι σχολικές μονάδες αποτελούν αποκεντρωμένες υπηρεσίες του Υπουργείου Παιδείας και Θρησκευμάτων και, βάσει της αρχής απαγόρευσης διακρίσεων, λειτουργούν βάσει των αναλυτικών και ωρολογίων προγραμμάτων που προσφέρουν ίση εκπαίδευση, άρα και ίσες ευκαιρίες (πρβλ. αρ. 5 παρ. 1 Συντ.) στους μαθητές. Αποκλίσεις από τη γενική αρχή της ισότητας στην εκπαίδευση επιτρέπονται μόνο για λόγους δημοσίου συμφέροντος. Λόγος δημοσίου συμφέροντος μπορεί να είναι η εφαρμογή πιλοτικά καινοτόμων μεθόδων εκπαίδευσης και η διάχυσή τους. Η πιλοτική εφαρμογή όμως αυτή θα πρέπει να παραμένει η εξαίρεση (απόκλιση) για να μην διασπάται η αρχή της ισότητας στην εκπαίδευση.
Σε επίπεδο δε της επιλογής και του χαρακτηρισμού των εκάστοτε σχολείων που θα χαρακτηριστούν πειραματικά υπάρχουν κανόνες που έχουν θεσπιστεί από τον Έλληνα νομοθέτη (αρ. 13 ν. 4692/2020). Μεταξύ αυτών είναι τα προσόντα τους εκπαιδευτικού προσωπικού, η συμμετοχή του σε καινοτόμα προγράμματα και δράσεις, το μέγεθος του σχολείου και η τοποθεσία του, συμπεριλαμβανομένης της κτιριακής και υλικοτεχνικής υποδομής. Απαιτείται δε η διοίκηση να ελέγξει προσεκτικά όλα αυτά τα στοιχεία πριν χαρακτηρίσει ένα σχολείο ως πειραματικό.
4. Αλματώδης άνοδος του αριθμού των πειραματικών
Από το 1929 μέχρι το 2021, δηλαδή σε 91 χρόνια εφαρμογής του θεσμού των πειραματικών σχολείων είχαμε στην Ελλάδα ένα λογικό και πεπερασμένο αριθμό πειραματικών σχολείων και μια πολύ συγκρατημένη διαχρονική αύξησή τους. Το 2021 είχαμε συνολικά 34 πειραματικά σχολεία σε όλη την χώρα. Για πρώτη φορά το 2021, επί της παρούσας διακυβέρνησης και με Υπουργό τότε την κα. Κεραμέως είχαμε υπερδιπλασιασμό του αριθμού των πειραματικών καθώς με μια Υπουργική της απόφαση το 2021 χαρακτήρισε άλλα 50 σχολεία ως πειραματικά. Η αύξηση αυτή συνεχίστηκε και τα επόμενα χρόνια κι έτσι το 2025 είχαμε συνολικά 120 πειραματικά σχολεία. Με απόφαση της Υπουργού Παιδείας κας Ζαχαράκη τον Δεκέμβριο του 2025 13 νέα σχολεία χαρακτηρίζονται ως πειραματικά, ανεβάζοντας τον συνολικό αριθμό σε 133.
Δηλαδή μέσα σε πέντε χρόνια έχουμε τετραπλασιασμό των πειραματικών σχολείων (από 34 το 2021, σε 133 το 2026). Θα περίμενε κανείς αυτός ο τετραπλασιασμός να πατά σε κάποια ανάγκη της πιλοτικής διαδικασίας εφαρμογής των νέων εκπαιδευτικών πρακτικών και να έχει εκτιμηθεί η ανάγκη αυτή από τους αρμόδιους φορείς, το Υπουργείο, το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής πολιτικής κλπ. Θα σας γλυτώσούυμε από τον κόπο. Μην ψάξετε σε πηγές. Δεν υπάρχει καμία τέτοια εκτίμηση.
5. Για ποιο λόγο τετραπλασιάστηκε σε πέντε χρόνια ο αριθμός των πειραματικών;
Για ποιο όμως λόγο υπερτετραπλασιάστηκε ο αριθμός των πειραματικών (και των προτύπων) μέσα σε πέντε χρόνια, τη στιγμή μάλιστα που ο χαρακτηρισμός ενός σχολείου ως πειραματικού πρέπει να είναι η εξαίρεση και επιφέρει μεγάλη αναστάτωση στην εκάστοτε τοπική κοινωνία καθώς το σχολείο αυτό παύει να είναι αμιγώς σχολείο της γειτονιάς και έχει υπερτοπικό χαρακτήρα;
Τυχαίνει μήπως να συμπίπτει αυτή η αλματώδης αύξηση με τον ξεκάθαρο και προβεβλημένο ιδεολογικό στόχο της παρούσας διακυβέρνησης για «αριστεία»;
Το περιεχόμενο της έννοιας της αριστείας καθορίζεται από την πολιτική στόχευση που θέτει κανείς. Σε πολιτικά συντηρητική προσέγγιση, το περιεχόμενο που δίνεται στην έννοια της αριστείας κλίνει προς την αναγνώριση/επιβράβευση της ατομικής διάκρισης. Σ’ αυτή την αντίληψη συνδράμει ο πολλαπλασιασμός των πειραματικών σχολείων[1].
Η επιλογή σχολείου από τους γονείς, η επιλογή του προσωπικού των σχολείων αυτών με ξεχωριστό από τα υπόλοιπα σχολεία τρόπο, από εκπαιδευτικούς που διαθέτουν αυξημένα προσόντα αλλά κυρίως ο πολλαπλασιασμός των ειδικών αυτών σχολείων (πολλαπλασιασμός πειραματικών -133 από 34- και προτύπων σχολείων, ίδρυση 22 Ωνασείων σχολείων) εξυπηρετούν την εγκαθίδρυση του μοντέλου της αγοράς στην εκπαίδευση: Ο γονιός είναι υπεύθυνος να βρει το καλύτερο σχολείο για το παιδί μου μέσα σε ένα διαρκώς μεταβαλλόμενο και μη προβλέψιμο περιβάλλον κατηγοριών σχολείων. Δεν αρκεί να φοιτήσει το παιδί του στο σχολείο της γειτονιάς για να πάρει την εκπαίδευση που του αξίζει. Θα πρέπει να δώσει μάχη για την επιλογή του καλύτερου σχολείου που θα το φέρει σε καλύτερη θέση με τους ανταγωνιστές συμμαθητές του. Έτσι όμως διασπάται πλήρως ο ενιαίος χαρακτήρας που οφείλει να έχει η δημόσια εκπαίδευση.
Κατά την αντίληψη που υιοθετούμε κι έχει σθεναρά υποστηριχτεί από την επιστημονική κοινότητα[2], αριστεία δεν είναι η καταμέτρηση των επιδόσεών μας σε σχέση με τους άλλους, γιατί τότε υπονομεύουμε την ίδια την προσπάθεια που καταβάλλουμε για να επιτύχουμε ένα καλό αποτέλεσμα. Αντίθετα, η αριστεία σηματοδοτεί την προσπάθεια του ατόμου να επιτύχει το μέγιστο δυνατό αποτέλεσμα έτσι ώστε να συντελέσει στην κοινωνική πρόοδο και δικαιοσύνη. Με άλλα λόγια, υποστηρίζουμε ότι η χρήση της έννοιας αριστεία σηματοδοτεί την προσπάθεια να έχουμε τα καλύτερα δυνατά εκπαιδευτικά αποτελέσματα για όλους και όλες τους μαθητές και τις μαθήτριες, με ισοδύναμους πόρους και με ελεύθερη πρόσβαση για όλους και για όλες σε σχολεία ανοιχτά, συμπεριληπτικά και δημοκρατικά οργανωμένα.
6. Μύθος: Περισσότερα πειραματικά σημαίνει βελτίωση του τυπικού δημόσιου σχολείου
Θα περίμενε κανείς μετά τον τετραπλασιασμό των πειραματικών σχολείων να υπάρχει πληθώρα πληροφοριών και δημοσιεύσεων σχετικά με τις καινοτόμες μεθόδους που αξιοποιήθηκαν στο νέο ευρύ αυτό δίκτυο πειραματικών σχολείων.
Θα σας γλυτώσουμε από τον κόπο. Μην ψάχνετε. Δεν υπάρχουν τέτοιες πληροφορίες, ούτε προκύπτει από πουθενά ότι ωφελήθηκε το τυπικό δημόσιο σχολείο γενικής εκπαίδευσης από διάχυση σε αυτό δοκιμασμένων εκπαιδευτικών πρακτικών.
Στο δε Χαλάνδρι που τυχαίνει να γνωρίζουμε καλά, δεν έχουμε καμία καινοτόμο μέθοδο που εφαρμόστηκε στο πειραματικό δημοτικό σχολείο που ιδρύθηκε εκεί το 2021, ούτε καμιά διασύνδεσή του με ερευνητικά προγράμματα ή πανεπιστήμια. Πρόσφατα δε, έγιναν ευρύτερα γνωστά στην τοπική κοινωνία καταγγελίες γονέων για τη συμπεριφορά μερίδας του εκπαιδευτικού του προσωπικού του.
Δεν ισχυριζόμαστε ότι δεν μπορεί θεωρητικά να γίνει έρευνα και διάχυση νέας γνώσης αξιοποιώντας πειραματικά σχολεία (κάτι που είναι θετικό). Λέμε όμως ότι ο θεσμός των πειραματικών στην Ελλάδα, όπως εφαρμόζεται ιδίως από το 2021 και εφεξής, δεν απέδωσε αυτό τον στόχο γιατί αξιοποιήθηκε στην ουσία για άλλο σκοπό και φέρει αρνητικές συνέπειες στο σύνολο της εκπαιδευτικής διαδικασίας, καθώς:
· συνεπάγεται διάσπαση του ενιαίου χαρακτήρα της εκπαίδευσης και επιδίωξη μιας κακώς εννοούμενης «αριστείας»,
· μείωση των διαθέσιμων σχολείων τυπικής εκπαίδευσης,
· αύξηση του αριθμού των μαθητών ανά τάξη και
· ανισοβαρή διάθεση του εκπαιδευτικού προσωπικού αυξημένων προσόντων στα προνομιούχα σχολεία.
Σε αυτά προσθέστε και την έκδηλη υποχρηματοδότηση των σχολείων και τη διάλυση των σχολικών επιτροπών (μέτρο που αποδεδειγμένα μείωσε την ικανότητα των δημόσιων σχολείων να ανταποκριθούν στις ανάγκες τους) και έχετε στα χέρια τα ψεύτικα τα λόγια τα μεγάλα με φαντασιακή αναβάθμιση των δημόσιων σχολείων, ενώ στην πραγματικότητα έχουμε μια πλήρη υποβάθμιση, διάσπαση του ενιαίου χαρακτήρα της εκπαίδευσης αλλά και έλλειψη κοινωνικής ισότητας και δικαιοσύνης.
7. Πειραματικό Γυμνάσιο Χαλανδρίου
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο έγινε (στις 11 Δεκεμβρίου 2025) και ο χαρακτηρισμός του 1ου Γυμνασίου Χαλανδρίου ως πειραματικού σχολείου με απόφαση της Υπουργού Παιδείας.
Από την πρώτη στιγμή μεγάλη μερίδα γονέων της περιοχής, ο σύλλογος του 2ου δημοτικού σχολείου Χαλανδρίου και η Ένωση Γονέων Μαθητών Χαλανδρίου εξέφρασαν τον αιφνιδιασμό τους από την απόφαση αυτή (δεν προηγήθηκε καμία διαβούλευση) και την αντίθεσή τους.
Πέρα από τη γενική αντίθεση στον τρόπο που χρησιμοποιούνται τα πειραματικά σχολεία ιδίως από το 2021 ως όχημα υποβάθμισης του δημόσιου σχολείου και διάσπασης του ενιαίου χαρακτήρα της εκπαίδευσης, εκφράστηκαν συγκεκριμένες ενστάσεις (τεκμηριωμένες με στοιχεία) ότι ο χαρακτηρισμός του σχολείου αυτού δεν πληροί κανένα από τα τέσσερα που κριτήρια που θέτει ο νόμος, η δε κτιριακή υποδομή του είναι προφανές ότι δεν επιτρέπει τον χαρακτηρισμό αυτό. Η ομάδα αυτή των ανθρώπων επιδιώκει δικαστικά (ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας) την ακύρωση του χαρακτηρισμού με βάση τα συγκεκριμένα αυτά στοιχεία.
Μεγάλος αριθμός γονέων της περιοχής, μικρό τμήμα του οποίου συμμετείχε στην παραπάνω αίτηση ακύρωσης, έχει εκφράσει την αντίθεσή του στη συγκεκριμένη απόφαση. Είναι χαρακτηριστικό ότι σχετικό ψήφισμα μέσω της πλατφόρμας avaaz κατά της μετατροπής του παραπάνω σχολείου σε πειραματικό συγκέντρωσε πάνω από 750 υπογραφές μέσα σε μόλις ένα μήνα (βλ. το σχετικό link εδώ). Τη δε προσπάθεια στηρίζει και η Ένωση Γονέων Μαθητών Χαλανδρίου.
8. Δήμος Χαλανδρίου – ο Μπουνιουέλ στα καλύτερά του
Ο Λουίς Μπουνιουέλ (1900–1983), ένας μεγάλος σκηνοθέτης που συνδέθηκε με το κίνημα του υπερρεαλισμού, το 1972 έφτιαξε την ταινία «Η διακριτική γοητεία της μπουρζουαζίας» που περιγράφει την αδυναμία μίας παρέας αστών να ολοκληρώσουν ένα γεύμα, εξαιτίας αναπάντεχων και παράδοξων εμποδίων.
Το ζήτημα του χαρακτηρισμού του 1ου Γυμνασίου Χαλανδρίου ως πειραματικό έφερε συγκεκριμένη παράταξη και μεγάλη μερίδα γονέων στο δημοτικό συμβούλιο του Χαλανδρίου προς συζήτηση στις 11 Μαρτίου 2026. Εκεί ο δήμαρχος Χαλανδρίου ως άλλος Μπουνιουέλ έφτιαξε ένα αφήγημα που θα ζήλευαν οι καλύτεροι υπερρεαλιστές.
· Παραδέχθηκε ότι αν ο Δήμος είχε ερωτηθεί εγκαίρως «πολλά θα μπορούσαν να είχαν συζητηθεί» και ότι ίσως θα μπορούσε να είναι άλλο σχολείο το πειραματικό: το 3ο, το 5ο ή το 2ο. Δηλαδή αναγνώρισε ότι υπήρχαν εναλλακτικές επιλογές που ήταν καταλληλότερες και ότι η επιλογή του 1ου δεν ήταν μονόδρομος. Κι αφού το αναγνώρισε, κατέληξε τελικά να μην στηρίξει ένα ψήφισμα υπέρ των δημοτών που πλήττονται.
· Βέβαια είπε ότι δεν θα έπρεπε οι Δήμοι να ερωτώνται στα ζητήματα της εκπαίδευσης γιατί αυτό θα διασπούσε τον ενιαίο χαρακτήρα της εκπαίδευσης (στέρεη η ιδεολογική του παιδεία σε αυτό σημείο!) ξεχνώντας όμως ότι ο πολλαπλασιασμός των πειραματικών σχολείων διασπά τον ίδιο τον ενιαίο χαρακτήρα που μόλις είχε υπερασπιστεί.
· Υπεραμύνθηκε τον πειραματικών σχολείων αναφέροντας πλήθος προοδευτικών εκπαιδευτικών (Κρούπσκαγια, Ιμβριώτη, το Παρθεναγωγείο του Βόλου, Δελμούζος, Μακαρένκο – μα πόσο στέρεη πια αυτή η ιδεολογική παιδεία!). Ξέχασε βέβαια να διακρίνει τον σεβαστό σκοπό της εξέλιξης της επιστήμης της παιδαγωγικής μέσα από το πείραμα (που όλοι υπερασπιζόμαστε και υπεραμύνθηκαν και αυτές οι μεγάλες προσωπικότητες) από τον τρόπο που αυτός χρησιμοποιείται σήμερα από την παρούσα διακυβέρνηση και την παραπάνω διάσπαση του ενιαίου χαρακτήρα της εκπαίδευσης. Εκεί ξέχασε την στέρεη ιδεολογική του συγκρότηση. Άνθρωποι είμαστε, συμβαίνουν αυτά.
· Για να μην παρεξηγηθεί όμως κι όλας ότι υποστηρίζει το σχολείο των «αρίστων», έκανε και μια μικρή επίθεση – κάτι σαν εθιμοτυπικό – στην εκπαιδευτική πολιτική της Νέας Δημοκρατίας. Ναι μεν επιτέθηκε στην πολιτική της Ν.Δ., στην κα Κεραμέως και στην κα Ζαχαράκη, αλλά αυτήν την επίθεση την αντιλήφθηκε με το να στηρίξει τα πειραματικά σχολεία και όχι με το να στηρίξει την ουσιαστική ενδυνάμωση της δημόσιας παιδείας. Στάθηκε απέναντι στους γονείς (και μάλιστα ένας τόσο μεγάλος αριθμός γονέων) και τους είπε ότι «μην σκάτε για 15 λεπτά περπάτημα, στα καλοφτιαγμένα πεζοδρόμια του Δήμου μας, στους υπερφωτισμένους δρόμους μας»! Όλοι αυτοί οι γονείς είναι προφανώς εγωιστές που κοιτούν την βολή τους και εμποδίζουν την πρόοδο.
· Ο δήμαρχος επιχείρησε να δώσει δηλαδή ένα ιδεολογικό μανδύα στην απόφαση του να στηρίξει το πειραματικό γυμνάσιο. Ξέχασε όμως ότι η επιλογή αυτή βρίσκεται σε ευθεία αντίθεση με την πολιτική που ο ίδιος διακηρύσσει και με την οποία εξελέγη από τους δημότες. Στην προσπάθεια του να δικαιολογήσει τα αδικαιολόγητα έφτασε στο σημείο να διαστρεβλώσει πλήρως την έννοια του σχολείου όπως το αντιλαμβάνονταν παιδαγωγοί όπως ο Γληνός, η Κρούπσκαγια, η Ιμβριώτη, υπονοώντας ότι το σημερινό «πειραματικό» έχει σχέση με το σχολείο που εκείνοι οραματίζονταν. Είτε ο δήμαρχος δεν γνωρίζει τι είναι σήμερα ένα πειραματικό σχολείο – κάτι που όφειλε να γνωρίζει – είτε γνωρίζει πολύ καλά και επιλέγει συνειδητά να παραπλανήσει τους δημότες. Και τα δύο, δυστυχώς, είναι εξίσου προβληματικά για ένα δήμαρχο.
· Μετά από όλα αυτά, αν τυχαίνει αυτός ο χαρακτηρισμός του σχολείου να μην πληροί τα κριτήρια του νόμου, ε τι να κάνουμε;! Δεν ερωτηθήκαμε. Πολλά τα εμπόδια της μπουρζουαζίας να ολοκληρώσει το γεύμα.
Όπως ήταν αναμενόμενο (η άποψή του ήταν ήδη γνωστή με τοποθετήσεις του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης) καταψήφισε το σχετικό ψήφισμα. Μαζί και η αντιπολίτευση, πλην της παράταξης που πρότεινε το σχετικό ψήφισμα συμβολικής αντίθεσης του Δήμου με τον χαρακτηρισμό του σχολείου αυτού ως πειραματικού. Η αντιπολίτευση (πλην της μιας αυτής παράταξης) περιορίστηκε να ψελλίσει κάποιες «φιλολαϊκές», όπως τις αντιλαμβάνεται προτάσεις, περισσότερο για τα μάτια του κόσμου, χωρίς ουσιαστική διάθεση σύγκρουσης με την απόφαση. Βέβαια η αντιπολίτευση θα έλεγε κανείς ότι είναι πολιτικά συνεπής στη στήριξή της στο πειραματικό αφού αν δεν προέρχεται από τον ίδιο πολιτικό χώρο με την κυβέρνηση, συγγενεύει με αυτή.
Από ένα δήμαρχο όμως του προοδευτικού χώρου θα περίμενε κανείς άλλα. Φευ! Δυστυχώς η σπουδή σε προοδευτική παιδεία αν δεν συνοδεύεται από προοδευτική πράξη, είναι ένα πουκάμισο αδειανό.
9. Επιμύθιο
Τα ψεύτικα τα λόγια τα μεγάλα, η διαστρέβλωση σε παγκόσμιο, εθνικό πολιτικό αλλά και τοπικό επίπεδο είναι μια ανώμαλη κανονικότητα στις μέρες μας. Ας μη γίνουμε όμως κι εμείς λωτοφάγοι, ούτε «ρινόκεροι».
Η εκπαίδευση στην Ελλάδα είναι το μοναδικό τελευταίο αποκούμπι που έχουμε για πρόοδο και δημιουργία σε αυτή τη χώρα. Ας μην φάμε τα ψεύτικα τα λόγια τα μεγάλα.
Ομάδα γονέων του Χαλανδρίου
[1] Ζάχος Δ., Καθηγητής Παιδαγωγικής – Διαπολιτισμικής Εκπαίδευσης στην Παιδαγωγική Σχολή του Αριστοτέλειου Πανεπιστήμιου Θεσσαλονίκης, Αριστεία και Ισότητα στην Ελληνική Εκπαίδευση (2016), Νέος Παιδαγωγός. 7. 6-19.
[2] Ζάχος Δ., Καθηγητής Παιδαγωγικής – Διαπολιτισμικής Εκπαίδευσης στην Παιδαγωγική Σχολή του Αριστοτέλειου Πανεπιστήμιου Θεσσαλονίκης, Αριστεία και Ισότητα στην Ελληνική Εκπαίδευση (2016), Νέος Παιδαγωγός. 7. 6-19.